یک فرد میتواند با یک لبخند پیام زیادی منتقل کند، اما شاید بتواند با پنهان کردن آن، باز هم حرفهای بیشتری بزند. اگر نسبت به سلامت دهان و دندان خود اطمینان ندارید، ممکن است تمایلی به نشان دادن دندانهای سفید و مرتبتان نداشته باشید. بیشتر مردم میدانند که مسواک زدن و نخدندان کشیدن مهم است، اما اینها تنها آغاز راه سلامتی دندان هستند. استفاده از فلوراید بخش بسیار مهمی از برنامه مراقبت دهان محسوب میشود. در ادامه میخوانید که فلوراید چه نقشی در بهبود سلامت دهان دارد.
فلوراید چیست؟
اگر تصور میکنید فلوراید یک ماده شیمیایی مصنوعی است که به محصولات مراقبت دهان اضافه میشود، تنها نیستید. در واقع فلوراید یک ماده معدنی طبیعی است که در پوسته زمین وجود دارد و به طور گسترده در طبیعت پراکنده است. برخی مواد غذایی و منابع آب نیز فلوراید دارند. در مناطقی که آب آشامیدنی به اندازه کافی فلوراید ندارد، این ماده به آب شهری اضافه میشود تا دندانها قویتر شده و پوسیدگی کاهش یابد.
در دهه ۱۹۳۰، پژوهشگران دریافتند کودکانی که آب طبیعی حاوی فلوراید مصرف کردهاند، کمتر دچار پوسیدگی دندان شدهاند. مطالعات متعدد بعدها تأیید کردند که افزودن فلوراید به آب شهری، میزان پوسیدگی را کاهش میدهد. انجمن دندانپزشکی آمریکا، سازمان جهانی بهداشت و انجمن پزشکی آمریکا همگی استفاده از فلوراید در آب آشامیدنی را به دلیل اثر مثبت آن در کاهش پوسیدگی تایید کردهاند. فلوراید حتی به «مبارز طبیعی علیه پوسیدگی» شهرت دارد.
فلوراید چگونه عمل میکند؟
فرایند عملکرد فلوراید در دهان شامل دو مرحله طبیعی است: دمینرالیزاسیون (کاهش مواد معدنی) و رِمینرالیزاسیون (بازگرداندن مواد معدنی). دمینرالیزاسیون زمانی آغاز میشود که باکتریهای پلاک دندانی، قند و کربوهیدراتها را مصرف کرده و بزاق اسیدی تولید میکنند که مینای دندان را ضعیف میکند. فلوراید با ایجاد محافظ در برابر این فرآیند، دندانها را مقاومتر میکند.
در زمانهایی که بزاق کمتر اسیدی است، فلوراید به بازگرداندن یونهای کلسیم و فسفات کمک میکند، که موجب سختتر و مقاومتر شدن مینای دندان میشود. اگر مواد معدنی زیادی از بین بروند و جایگزین نشوند، دندان دچار پوسیدگی خواهد شد.
مزایای فلوراید
فلوراید به دو شکل از دندانها محافظت میکند:
- در دوران رشد دندانهای دائمی کودکان: فلوراید وارد جریان خون شده و جزئی از ساختار دندانها میشود.
- از بیرون: فلوراید وارد بزاق شده و مینای دندان را از آسیب اسیدها حفظ میکند، در نتیجه دندانها قویتر شده و پوسیدگی و حساسیت کاهش مییابند.
منشاء فلوراید
عنصر فلورین بسیار واکنشپذیر است و به راحتی ترکیباتی ایجاد میکند؛ یکی از شناختهشدهترین این ترکیبات فلوراید است. نمونههای رایج ترکیبات فلوراید شامل کلسیم فلوراید، سدیم فلوراید، سدیم مونوفلوروفسفات و قلع فلوراید (Stannous fluoride) هستند که بعضی از آنها در خمیردندانها استفاده میشوند.
فلوراید چگونه دندان را تقویت میکند؟
فلوراید موجود در خمیردندان پس از مصرف وارد بزاق شده و مینای دندان آن را جذب میکند. این فلوراید با کلسیم و فسفات موجود در مینای دندان ترکیب شده و «فلورآپاتیت» میسازد؛ مادهای بسیار مقاوم که پوسیدگی را کاهش میدهد.
ایمنی فلوراید
فلوراید در مقادیر مناسب ایمن و موثر است، اما مصرف بیشازحد آن ممکن است باعث فلوئوروزیس دندانی در کودکان شود. این وضعیت شامل لکههای سفید یا خطوطی روی دندانها و گاهی لکههای قهوهای یا خاکستری روی مینای دندان است. دلیل اصلی این مشکل، بلعیدن زیاد خمیردندان حاوی فلوراید در سنین پایین است، بنابراین نظارت بر مسواکزدن کودکان ضروریست.
بر اساس گزارش مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا (CDC)، هیچ شواهد علمی مبنی بر اثرات منفی فلوراید در مقادیر معمول وجود ندارد. بیش از ۱۲۵ سازمان معتبر جهان، از جمله انجمن دندانپزشکی آمریکا، انجمن پزشکی آمریکا و سازمان جهانی بهداشت، استفاده از فلوراید را ایمن و مفید میدانند.
درمانها و مکملهای فلوراید
- درمانهای موضعی: خمیردندان، دهانشویه و ژلها یا وارنیشهای حرفهای که در مطب استعمال میشوند. این محصولات حتی پس از مصرف کوتاهمدت، سطح فلوراید دهان را برای چند ساعت بالا نگه میدارند.
- مکملها: برای کودکانی که آب آشامیدنی فلورایددار مصرف نمیکنند، پزشک ممکن است مکملهای مایع یا قرص فلوراید تجویز کند.
برای سلامت کامل دهان و دندان، باید روزانه دو بار مسواک بزنید، نخ دندان بکشید و بهطور منظم برای چکاپ به دندانپزشک مراجعه کنید.
